Gần đây tôi có đi thăm bà nội tôi. Trí nhớ của bà đã rất kém, 5 phút trước vừa hỏi tôi một câu, 5 phút sau lại hỏi lại, vừa ăn cơm rồi lại nói chưa ăn. Ký ức của chúng ta cũng giống như toàn bộ những thứ khác, vô thường, nó đến và đi, nó biến hóa và thay đổi, nó sinh ra và hủy diệt. Chưa già, nhưng ký ức của tôi cũng đang dần mơ hồ. Nếu tôi nhớ không lầm thì tôi đã bắt đầu viết bài được hơn mười năm rồi, nhưng khi tôi xem lại những bài viết cũ của mình, thậm chí những bài từ vài tháng trước thôi, tôi cũng cảm thấy chúng thật xa lạ. Đây có thật là do tôi viết không, nguồn cảm hứng nào, hay tôi đã dựa vào đâu để viết ra những lời này? Các nhà khoa học nói rằng, ký ức của chúng ta là hữu hạn nên bộ não sẽ không muốn ghi nhớ những thứ vô nghĩa, không quan trọng để tránh quá tải. Hằng ngày chúng ta ghi nhận hàng tỉ thông tin qua các giác quan nhưng những được ghi vào ký ức thật sự rất ít vì có rất ít thứ là thật sự quan trọng. Có lẽ tôi đã coi tất cả mọi thứ không còn ý nghĩa, không còn quan trọng nữa, thậm trí ngay cả ký ức cũng không còn quan trọng, vì thế nó cứ nhạt nhòa dần. Giống như khi ta vừa thức tỉnh khỏi một giấc mơ, ký ức từ một giấc mơ phần lớn là vô nghĩa, vì thế não bộ nhanh chóng quên đi.
Trong thực tế, chúng ta cần ký ức để tự định nghĩa bản thân, để tự biết mình là ai, mình đang ở đâu và cần phải làm gì, dùng ký ức để phóng chiếu, dự kiến tương lai,…Tôi hầu như không còn những nhu cầu đó. Chúng vẫn còn ở đó, nhưng rất ít, chỉ vừa đủ để biết hôm nay hay ngày mai sẽ làm gì. Những ký ức về quá khứ của tôi đối với tôi chỉ giống như một câu chuyện của một ai đó, một người khác, tôi không dùng nó để định nghĩa bản thân. Ký ức không phải là thứ tôi dựa vào, thực tế là trên thế gian vô thường này không có bất cứ thứ gì vững chắc bất biến để ta có thể dựa vào. Ngay cả trí tuệ này, tôi đã sử dụng nó nghiền ngẫm, để rút ra nhiều kết luận kinh người, làm chính bản thân tôi cũng phải giật mình, nó cũng là vô thường, ngày nào đó khi tôi già nua, nó cũng u mờ, tăm tối, bệnh hoạn, thậm chí còn không đủ sức suy nghĩ về việc ngày mai ăn gì. Lúc đó, tôi sẽ không còn là “tôi”. Tôi lấy cái gì để dựa vào, để nương tựa đây?
Bất giác tôi lại nhớ tới một câu nói của Đức Phật: “Trong bốn mươi chín năm qua, ta chưa hề nói một lời nào.” Tại sao sau bao nhiêu năm giảng pháp, đến cuối đời Đức Phật lại nói một câu làm khó hiểu thế nhân như vậy? Rất nhiều người đã diễn giải lời này của Đức Phật theo cách hoa mỹ, (pháp không thể nói bằng lời, chân lý vô ngôn,…) Hiện tại tôi mới bắt đầu có sự đồng cảm với lời này, khi đọc lại chính những bài viết cũ của bản thân, tôi chẳng thể tin được nó là do tôi viết ra, hoặc đó là do tôi trong quá khứ không phải là tôi trong hiện tại, thậm chí cái tôi đó không liên quan gì đến tôi trong hiện tại, cái tôi trong khoảnh khắc trước không phải tôi trong khoảnh khắc này. Thời Đức Phật tại thế, người ta không hề ghi chép lại lời Phật, mà hoàn toàn dựa vào ký ức để ghi nhớ. Đức Phật nói câu đó là sự phủ định hoàn toàn tính chân thực của ký ức và ngôn từ, chúng ta không thể dựa dẫm vào ký ức và ngôn từ.
Vậy tại sao tôi vẫn viết? Đơn giản là vì tôi có cảm giác muốn viết. Như Jed McKenna nói:lời nói của tôi sẽ được tiếp thu như nào hoặc nó sẽ trở thành cái gì ngay khi rời khỏi môi tôi nằm ngoài khả năng kiểm soát của tôi. Tôi chỉ nói, đó là tất cả.(…) “Hành động nhưng không nghĩ tới kết quả của hành động”. Krishna đã nói với Arjuna như vậy. Tính thêm cả tôi nữa.