Với suy nghĩ, chúng ta có thể mất kiểm soát theo một nghĩa tỉnh táo. Bằng nỗ lực có ý thức của tâm trí, chúng ta có thể tách biệt khỏi hành động và hậu quả của chúng; và mọi thứ, tốt và xấu, trôi qua chúng ta như một dòng nước lũ. Chúng ta không hoàn toàn tham gia vào Thiên Nhiên. Tôi có thể là khúc gỗ trôi dạt trong dòng suối, hoặc Indra trên bầu trời nhìn xuống nó. Tôi có thể bị ảnh hưởng bởi một cuộc triển lãm sân khấu; nhưng mặt khác, tôi cũng có thể không bị ảnh hưởng bởi một sự kiện thực tế mà có vẻ sẽ khiến tôi quan ngại nhiều hơn. Có thể nói là trong bối cảnh của những suy nghĩ và tình cảm, tôi chỉ biết bản thân mình như một thực thể con người; và tôi có thể cảm nhận được một sự song lập nhất định mà nhờ đó tôi có thể đứng cách xa khỏi chính bản thân mình như đang cách xa người khác. Dù trải nghiệm hiện tại của tôi mãnh liệt đến đâu, tôi vẫn ý thức được sự hiện diện và sự chỉ trích của một phần trong tôi, mà nó lại như thể không phải là một phần của tôi, nó giống như là khán giả, không chia sẻ chung bất kỳ trải nghiệm nào, mà chỉ ghi nhận nó, và nó không hề có tính cá nhân của tôi hơn so với cách bạn đang thấy. Khi vở kịch, có thể là bi kịch, của cuộc sống kết thúc, người khán giả sẽ đi theo con đường của riêng mình. Anh ta chỉ bận tâm nó như là một loại hư cấu, một tác phẩm chỉ của trí tưởng tượng, chỉ thế thôi.
–Henry David Thoreau
Trời gần đến tối rồi, vẫn còn sáng. Sheila, một người địa phương nhập cư, giáo viên khoa học xã hội đã nghỉ hưu đang thiếu việc làm, nay làm trợ lý cá nhân giá cả phải chăng cho tôi, một người phụ nữ theo đạo Cơ Đốc không có khiếu hài hước, bà ấy đã đi nấu bữa tối cho chồng. Một vài người khác đã đến và đi. Nơi này đang dần đi vào nhịp điệu buổi tối.
Lisa và Maggie xuất hiện, như họ thường làm vào thời điểm này. Tất cả chúng tôi chào nhau và tôi tiếp tục làm việc trên máy tính xách tay của mình. Lisa thư giãn bên hồ bơi và Maggie ngồi vào bàn với tôi. Con bé bắt đầu lấy đồ ra khỏi ba lô của học sinh mình; bình nước, sổ tay, bút. Con bé lặng lẽ làm việc và không ai nói gì trong nửa giờ trước khi Maggie hỏi một câu hỏi.
“Cháu có thể có một kỹ thuật không?”
Tôi nhìn lên.
“Cháu không thích quy trình Autolysis à?” Tôi hỏi.
“Vâng, cháu đang cố gắng làm điều đó. Cháu có một cuốn nhật ký trực tuyến, nơi cháu cố gắng làm mấy thứ tâm linh. Tuy nhiên, cháu không nghĩ lớp của cháu sẽ quá phấn khích với một cuốn nhật ký. Chú có cái nào khác không?”
“Kỹ thuật khác?”
“Vâng.”
Tôi đã chờ ai đó nói gì đó để tôi có thể nghỉ ngơi. Tôi lưu lại công việc của mình trên máy tính và ngồi lại. Maggie và tôi đã hiểu nhau trong tháng qua. Con bé đã thử phỏng vấn tôi nhiều lần, nhưng mọi chuyện không diễn ra tốt đẹp. Tất cả những câu hỏi của nó chỉ chứng minh rằng chúng không thực sự áp dụng cho tôi. Chuyện đó thú vị trong vài câu hỏi đầu tiên, nhưng khi câu trả lời cho mọi câu hỏi không phải là câu trả lời mà là lời giải thích tại sao câu hỏi đó không áp dụng, thì mọi người đều thấy nhàm chán. Những câu hỏi khác sẽ yêu cầu những câu trả lời dài dòng và định nghĩa các thuật ngữ đến mức không đáng để bận tâm. Câu trả lời phổ biến nhất của tôi là “Hãy thử hỏi câu tiếp theo”. Tuy nhiên, con bé đã kiên trì với câu trả lời đó và liên tục quay lại để thử một cách tiếp cận khác. Con bé dành nửa giờ mỗi tuần cho hoạt động này và như đã hứa, mẹ con bé, Lisa và ông nội nó, Frank, sẽ giúp con bé, nhưng cho đến nay tôi không nghĩ con bé có điều gì thú vị hơn cho bài báo cáo ở trường của mình ngoài nhật ký Spiritual Autolysis trực tuyến.
Các câu hỏi mà họ đưa ra cho đến nay đều là những câu hỏi thông thường từ nhiều bài kiểm tra tính cách tiêu chuẩn được thiết kế để xác định xem người trả lời có bị trầm cảm, có khả năng làm việc, nghiện ngập, v.v. hay không. Tôi sẽ cung cấp một vài ví dụ ngắn ở đây để minh họa:
H: Khi bất đồng quan điểm với mọi người, chú có lên tiếng không?
Đ: Chú hy vọng là không. Chú sống trong trạng thái bất đồng sâu sắc với mọi người về mọi thứ. Chú sẽ không bao giờ ngừng la hét.
H: Chú có cố ý tránh những người có vấn đề không?
Đ: Bản ngã là vấn đề duy nhất mà chú nhận ra, và đúng vậy, chú cố tình tránh những người có bản ngã.
H: Chú có tự hào về những thành tựu của mình không?
Đ: Chú không có thứ gì khiến chú cảm thấy tự hào. Chú hài lòng rằng mình đã hoàn thành tốt chức năng của mình, thế thôi.
H: Có góc riêng tư nào trong suy nghĩ của chú mà chú thường không chia sẻ với người khác không?
Đ: Không phải là chú không chia sẻ một khía cạnh nào đó mà là không chia sẻ cả một phương thức biểu lộ tự nhiên đầy đủ hơn. Trạng thái thức tỉnh có thể dễ dàng bị hiểu sai là loạn thần, quái dị hoặc xấu xa, đặc biệt là bởi những người quan sát lười biếng. Con quái vật thực sự trong trạng thái mơ chính là kẻ dị giáo, vì vậy mấu chốt để sống được thọ trong công việc này là không được kích động những người dân thị trấn hiền lành cầm đuốc và chĩa ba chống lại cháu.
H: Chú có luôn đạt được điều mình muốn? Đôi khi? Hay không bao giờ?
Đ: Luôn luôn. Điều chú muốn là mọi việc đang xảy ra, mọi việc đang xảy ra là điều chú muốn. Chú đang trong sự đồng điệu.
H: Chú có thích là chính mình không?
Đ: Chú sẽ không thích nếu như chú là chú, nhưng chú không phải là chú nên chú sẽ thích làm người đó.
Có hàng tá câu hỏi, một số trong đó gợi ra những câu trả lời dài dòng, quanh co, một số khác phải từ chối vì chúng quá rõ ràng là không thể áp dụng được. Một số câu khá hay, nhưng hầu hết chỉ là cái nhìn sâu sắc về trạng thái thức tỉnh và không có ích gì khi trình bày chi tiết về điều đó ở bất kỳ mức độ lớn nào. Đây là một hành trình cần thực hiện, không phải là sự nghiên cứu. Một sự nghiên cứu đầy đủ về lửa trông như thế nào và cảm giác nó như thế nào là hơi ngớ ngẩn trong khi bạn chỉ có thể tự nhìn và tự mình cảm nhận.
Tôi quay lại yêu cầu của Maggie về một kỹ thuật.
“Thế còn việc làm người nhân chứng thì sao?” Tôi hỏi con bé.
“Okay,” con bé viết từ đó xuống và nhìn lên. “Chứng kiến điều gì?”
“Bản thân cháu.”
“Okay, cháu phải làm như nào đây?”
“Đó là những gì cháu đang làm lúc này. Cháu đang chứng kiến chú, đúng không? Cháu đang quan sát nhân vật bên ngoài của chú.”
“Vâng, đúng, cháu đoán là vậy.”
“Bây giờ hãy làm điều tương tự nhưng với chính bản thân cháu thay vì chú.”
“Nhưng cháu không thể nhìn thấy chính mình.”
“Cháu có thể nhìn thấy mình từ phía bên kia, từ bên trong. Chỗ ngồi tốt nhất trong nhà.”
“Ồ,” con bé nói, giọng có vẻ hơi mất vui. “Tại sao chứng kiến lại tốt?”
“Câu này là dành cho lớp học của cháu hay cho cháu?”
“Cháu không biết. Có thể là cả hai. Cháu nghĩ là cho cháu.”
“Được rồi. Sau cùng thì sự thực hành tâm linh duy nhất là quan sát; nhìn nhận mọi thứ theo đúng bản chất của chúng. Spiritual Autolysis là như vậy; một công cụ giúp chúng ta làm được điều đó, để nhìn rõ hơn, để sử dụng bộ não của mình tốt nhất có thể. Khi chứng kiến, cháu muốn lùi lại một bước khỏi chính mình để cháu không chỉ sống cuộc sống của mình, mà còn quan sát nó. Không phải trong sự hồi tưởng lại như viết một cuốn nhật ký, mà là quan sát ngay khi nó đang diễn ra; trong thời gian thực. Giống như ngay lúc này, chú đang ngồi đây nói chuyện với cháu, nhưng chú cũng đang ở trong chế độ chứng kiến của một người quan sát khách quan. Chú không hoàn toàn nhập vai, chú cũng là một khán giả. Chú nhận thức rằng chú đang diễn trên sân khấu và chú đang, có phần thờ ơ, theo dõi màn trình diễn của mình.”
Con bé có vẻ bối rối nhưng háo hức.
“Cháu phải làm thế nào đây?” con bé hỏi.
“Ừm, theo một cách nào đó, cháu đã đang làm rồi, ngoại trừ việc sự chứng kiến của cháu có vẻ không tập trung. Bé đang buồn chán, đói, bực bội, bị bóp nghẹt. Cháu phải muốn đưa cô bé này vào trọng tâm, ngồi xuống và bắt cô bé ấy chú ý.”
“Cô bé ấy? Cô ấy là ai?”
“Giọng nói nhỏ trong tâm trí cháu. Cháu có biết cảm giác khi cháu thấy nhàm chán, và tâm trí cháu sẽ nghĩ về điều gì đó khác không? Cháu không hoàn toàn hiện diện, tâm trí cháu đang ở một nơi khác; lang thang, mơ mộng.”
“Có, cháu luôn thế.”
“Ta hy vọng là hiện tại cháu đang không làm thế.”
Con bé cười khúc khích. “Không, thưa ngài.”
“Nếu cháu có làm thế thì cháu có nói với chú không?”
Con bé bắt đầu trả lời bằng một lời phủ nhận tự động nhưng thay vào đó lại cắn môi.
“Có lẽ sẽ không,” con bé nói.
“Tốt. Có hai loại trung thực; trung thực với người khác và trung thực với chính mình. Chúng là những vấn đề riêng biệt và không liên quan. Làm những gì cháu muốn với người khác, nhưng hãy đặc biệt cố gắng trung thực với chính mình. Okay?”
“Okay.”
“Suy nghĩ mộng mơ là một từ rất hay cho nó vì nó gợi ý rằng chúng ta đang ngủ trong khi chúng ta đang thức, đó chính xác là mục đích. Chúng ta muốn chuyển nhận thức chính của mình ra khỏi nhân vật mà chúng ta đang đóng và chuyển vào người diễn viên đang đóng nhân vật đó. Chúng ta muốn nhấn mạnh sự khác biệt đó để giúp chúng ta ngừng nhầm lẫn nhân vật mà chúng ta đóng với diễn viên đang đóng nhân vật đó. Chúng ta muốn chiếm giữ nơi cư trú chính trong diễn viên thay vì nhân vật mà chúng ta đang miêu tả. Điều đó có hợp lý không?”
“Cháu không biết nữa. Ý chú là lúc nào cũng tự ý thức về bản thân à?”
“Đúng vậy, nhưng theo nghĩa công bằng, không phải theo nghĩa phán xét. Khi cháu có những giọng nói bên trong đang giữ những cuộc trò chuyện tưởng tượng hoặc lo lắng rằng cháu đã mặc nhầm áo, thì đó cũng là những yếu tố nhân vật. Diễn viên chỉ có thể ngồi lại và xem tất cả những điều đó. Theo cách này, cháu có thể quan sát bản thân giống như cháu quan sát bất kỳ ai khác, ngoại trừ đang có góc nhìn tốt hơn.”
“Cháu không chắc mình có thể làm được điều đó.”
“Tất nhiên là cháu có thể, nghe có vẻ lạ. Không có gì ngoài sự quan sát, nhận thức, cảnh giác. Sự tỉnh táo. Trước tiên, cháu học cách làm điều đó, để có nhận thức tách biệt này; cháu làm điều đó một cách có ý thức, từng chút một, chỉ để nắm bắt được nó. Thực hành chứng kiến người khác để hiểu ý tưởng. Quan sát họ, tự hỏi về họ, phân tích và đảo ngược họ, sau đó chỉ cần quan sát bản thân theo cách cháu đã quan sát người khác. Sau đó, cháu bắt đầu làm điều đó ngày càng nhiều cho đến khi nó trở thành bản năng thứ hai và cháu hầu như luôn ở chế độ chứng kiến và cháu nhìn thấy nhân vật của mình từ cùng một góc nhìn phi cá nhân như cháu nhìn thấy người khác.”
“Luôn luôn sao?”
“Đúng vậy, nhưng không giống như một nỗ lực có ý thức; giống như một cách sống mới, như luôn hiện diện. Hầu hết mọi người cháu thấy chỉ đang mộng du thông qua các vai diễn của họ, vắng mặt khỏi cuộc sống của chính họ. Họ hoàn toàn nhập vai và không biết có cách nào khác.”
“Giống như chó rơm à?” cô ấy hỏi. “Giống như trong cuốn sách đầu tiên?”
“Chính xác, đây là cách cháu thực hiện quá trình chuyển đổi để ở trong thế giới nhưng không thuộc về thế giới, bắt đầu ngay bây giờ. Hầu hết mọi người không bao giờ phân biệt được giữa diễn viên và nhân vật. Cháu có thể nhìn thấy họ, cháu có thể nhìn vào mọi người và nói. Nếu chú gặp mẹ cháu cách đây vài năm, trước khi sự thay đổi của cô ấy bắt đầu, chú sẽ chỉ nhìn thấy nhân vật của cô ấy. Bây giờ chú nhìn mẹ cháu và chú thấy con người đằng sau nhân vật đó. Điều đó không có nghĩa là cô ấy đã giác ngộ hay thậm chí hoàn toàn thức tỉnh trong trạng thái mơ, mà có nghĩa là cô ấy đang hiện diện.” Tôi nói với Lisa, đang ở trên sàn hồ bơi. “Cô có đồng ý với điều đó không?”
“Có.” cô ấy nói.
“Hiểu chưa?” Tôi hỏi Maggie.
“Một chút,” con bé nói.
“Bởi cách sống vô thức, chúng ta từ bỏ chủ quyền cá nhân của mình. Điều đó có nghĩa là chúng ta trao trách nhiệm về bản thân mình cho những người khác; cho cha mẹ và bác sĩ, linh mục và đạo sư, chính trị gia và các tập đoàn. Chúng ta tự đưa mình vào thể chế. Chúng ta sống mà không có nhận thức, và đó là nơi nảy sinh mọi thói quen xấu và hành vi gây nghiện. Khi chúng ta ăn mà không có nhận thức, chúng ta ăn quá nhiều những thứ không tốt và trở nên béo phì và không lành mạnh. Khi chúng ta mua sắm và chi tiêu mà không có nhận thức, chúng ta tự đào cho mình một cái hố tài chính mà chúng ta có thể mắc kẹt trong suốt quãng đời còn lại. Chúng ta vô tình đặt con mình xuống trước máy chơi game hoặc TV và lần tới khi chúng ta nhìn lại, chúng đã trở thành những quả bóng nhỏ bị tiểu đường.”
Maggie cười khúc khích.
“Ai phải chịu trách nhiệm cho những đứa trẻ yếu đuối, béo phì? Những bậc cha mẹ vô thức. Ai phải chịu trách nhiệm cho những bậc cha mẹ vô thức? Những bậc cha mẹ vô thức. Chu kỳ vô thức này đã ăn sâu vào tiềm thức và việc phá vỡ chu kỳ, như mẹ cháu có thể nói với cháu, có thể là cực kỳ khó khăn. Đó là những gì cô ấy đã làm khi cô nhổ tận gốc cháu ra khỏi cuộc sống cũ của cháu; cô ấy đã phá vỡ chu kỳ. Đó là một điều rất dũng cảm và khó khăn để làm. Chúng ta chôn sống chính mình và nếu chúng ta muốn lấy lại cuộc sống của mình, chúng ta phải tự đào mình ra. Đó chính là những gì mẹ cháu đang làm; tự mình thoát ra, phá vỡ vòng luẩn quẩn.”
“Liệu mẹ cháu có sắp giác ngộ?”
“Không, cô ấy sẽ trở thành một thứ khác tốt hơn nhiều.”
Con bé lấy ghi chú và nhìn chằm chằm vào chúng một lúc.
Maggie nói: “Cháu cho rằng việc làm nhân chứng nghe có vẻ khá thú vị, nhưng thực sự thì nó có tác động gì tới cháu?”
“Cô bé ngoan, câu hỏi hay. Đầu tiên, nó giúp cháu có thói quen cảnh giác và hiện diện trong cuộc sống của mình, đây là một thói quen rất tốt để phát triển. Nếu cháu không muốn ngủ quên như hầu hết mọi người, cháu phải rèn luyện bản thân để tỉnh táo. Sự cảnh giác là chìa khóa. Cháu nên chuyển từ nhân vật sang diễn viên nhiều lần mỗi giờ, trong mọi tình huống, để mọi thứ diễn ra suôn sẻ và dễ dàng, đồng thời không làm giảm hiệu suất của cháu.”
Maggie ghi chép và thỉnh thoảng yêu cầu giải thích rõ ràng hơn. Tôi đợi và tiến hành nói khi con bé đã sẵn sàng.
“Thứ hai,” tôi nói, “nó huấn luyện cháu thoát khỏi sự đồng nhất với nhân vật mà cháu đang đóng. Có một người đằng sau nhân vật mà cháu thể hiện ra thế giới, và cháu không thể tiến triển được nếu cháu vẫn đồng hóa với nhân vật sân khấu của mình. Cháu là một diễn viên đang đóng một nhân vật trên sân khấu. Đó chính là nội dung của Bhagavad-Gita.”
“Giống như những gì chú nói trong sách của mình vậy,” cô ấy nói.
“Đúng vậy. Arjuna quên mất rằng anh chỉ là một diễn viên đang đóng một nhân vật trong vở kịch, và anh bắt đầu hoảng loạn vì anh không thể hoàn thành vai diễn của mình. Krishna giống như một đạo diễn và anh phải bước lên sân khấu và nhắc nhở Arjuna về những gì đang diễn ra, rằng anh thực sự chỉ là một diễn viên đang đóng một vai diễn.”
“Thả lỏng đi, Arjuna”, con bé nói với nụ cười e thẹn.
“Đúng vậy. Arjuna đang hoảng loạn. Krishna bảo anh ta đừng làm trẻ con nữa. Ông bảo Arjuna đứng lên và chiến đấu, nhưng điều đó thực sự có nghĩa là hãy mở mắt ra và nhìn. Krishna bật đèn trong nhà để cho Arjuna thấy rằng tất cả chỉ là một vở kịch trong nhà hát để Arjuna ngừng than vãn và đóng vai của mình, và anh ấy đã làm vậy, okay?”
“Okay.”
“Điều thứ ba về việc chứng kiến, phần quan trọng nhất và điều mà hầu hết mọi người dường như không hiểu, là cháu phải đưa nó đi xa hơn là chỉ lùi lại một bước. Cháu phải tiếp tục với nó. Nó không phải là một điều thụ động, giống như cháu chỉ ngồi lại và quan sát. Cháu không chỉ quan sát nhân vật của mình, cháu còn phải phá giải cấu trúc của nó. Cháu phải tích cực về điều đó. Đây là một cách mô phỏng góc nhìn giác ngộ, điều này sẽ hữu ích cho bất kỳ ai muốn đánh thức bản thân ra khỏi trạng thái mơ thay vì chỉ ở trong đó.”
Con bé bắt đầu viết rồi dừng lại và nhìn tôi.
“Cháu không hiểu chú vừa nói gì cả”, cô ấy nói.
“Được rồi, vậy là chúng ta đã nói về việc thức và ngủ, đúng không? Mô Thức Trạng Thái Mơ và Mô Thức Trạng Thái Thức Tỉnh?”
“Vâng.”
“Và chúng ta đã nói về việc thoát khỏi nhân vật của mình, quan sát vở kịch thay vì bị cuốn vào nó, đúng không?”
“Vâng.”
“Vậy thì, lùi lại thêm một bước nữa sẽ như thế nào?”
“Cháu không hiểu. Làm sao cháu có thể lùi lại thêm một bước nữa?”
“Được rồi, hãy mô tả con người cháu. Diễn viên, không phải nhân vật.”
“Cháu không biết”, cô ấy nói. “Cháu là con gái, cháu mười ba tuổi, cháu là người Mỹ”.
“Tiếp tục đi.”
“Ở đâu?”
“Cháu là con người, đúng không? Cháu còn sống, có ý thức, chịu sự chi phối của các định luật vật lý. Cháu tồn tại ở một nơi cụ thể trong thời gian và không gian. Cháu đang sống trên một hành tinh nhỏ trong một thiên hà lớn trong một vũ trụ vô hạn. Đây là tất cả các khía cạnh của con người mà cháu tin rằng mình là; đây là niềm tin của cháu. Cũng như tất cả những thứ mà cháu nghĩ mình không phải; cháu không phải là cái bàn này, nhưng cháu tin rằng có một cái bàn. Cháu không phải là không khí này, cháu không phải là chú, cháu không phải là hệ mặt trời này. Đó cũng là một phần trong cách cháu định nghĩa bản thân mình; là như thế này, không phải thế kia.”
“Ý chú là cháu là cái bàn này à?”
“Không, ý chú là cháu đang nói cháu không phải cái bàn. Cháu tin rằng cháu và cái bàn là hai thứ khác nhau.”
“Chẳng phải thế sao?”
“Chú không biết, còn cháu thì sao?”
Con bé cau mày nhìn tôi.
“Ôi trời,” con bé nói, thè lưỡi ra suy nghĩ. “Okay, đợi một chút,” con bé nhanh chóng ghi chép lại.
“Cháu nói cháu là con gái”, tôi tiếp tục, “nhưng điều đó có đúng không hay đó chỉ là một khía cạnh trong vai diễn của cháu? Cháu có thể lùi lại khỏi giới tính, quốc tịch và chủng loài của mình và quan sát theo cách tương tự như chúng ta đã nói về nhân vật của cháu.”
“Cháu có thể sao?”
“Mọi thứ cháu nghĩ mình biết về bản thân, bất kể nó có vẻ thực tế hay đúng đắn đến đâu, chỉ là một lớp trang phục khác. Đây là nơi chúng ta bắt đầu tháo dỡ hệ thống niềm tin thực sự của mình. Niềm tin không chỉ là về Chúa và thế giới bên kia, mà là về mọi thứ chúng ta nghĩ mình biết là đúng. Mọi thứ chúng ta biết, bất kể chúng ta chắc chắn đến đâu, thực ra chỉ là niềm tin, và mọi niềm tin đều tự giới hạn và phục vụ cho việc giảm thiểu cái thực tại vô hạn thành cái hữu hạn giả tạo.”
Con bé ghi nhớ từng từ một.
“Ôi trời,” con bé cau mày, “và chuyện đó lại có gì sai nữa đây?”
“Chú không nói là có gì sai với việc đó.”
“Nhưng không có điều nào trong số đó là đúng cả, vậy chúng ta đang ở đâu trong thời gian và không gian và mọi thứ?”
“Không chỉ nơi cháu ở trong thời gian và không gian, mà còn là chính thời gian và không gian, tính hai mặt, nhân quả, số phận, ký ức và bất kỳ điều gì khác mà cháu có thể nghĩ tới. Đây là những điều cháu tin là đúng, các yếu tố của Mô Thức Trạng Thái Mơ, và cháu có thể sử dụng quá trình chứng kiến này để rũ bỏ niềm tin đó, thoát khỏi nó. Hãy bước ra khỏi năm, thập kỷ, thiên niên kỷ. Hãy bước ra khỏi ngôi nhà, thị trấn, đất nước, hành tinh của cháu. Bất cứ nơi nào cháu tìm thấy thứ gì đó mà cháu nghĩ định nghĩa hoặc chứa đựng cháu theo một cách nào đó, cháu có thể bước ra khỏi nó; hãy quan sát niềm tin, sự bám víu của cháu một cách lâm sàng. Tất cả chỉ là những lớp của mộng chất. Cháu có thể đứng ngoài tất cả những thứ này và quan sát chúng giống như cách cháu làm với nhân vật bên ngoài của mình.”
“Chú có thể cho ví dụ được không?” con bé hỏi.
“Chắc chắn rồi,” tôi nói. “Cháu có bao giờ xem tin tức trên TV không?”
“Có, đôi khi, cho việc học và những thứ tương tự. Cháu thích thế.”
“Ừm, khi cháu xem tin tức, cháu có thể coi đó như tin tức của tuần trước hoặc năm ngoái, mặc dù đó là tin tức của ngày hôm nay.”
Maggie nhìn chằm chằm vào tôi và nhai cây bút.
“Vầng,” con bé đồng ý, “và tại sao?”
“Để tập trung tâm trí và tách rời tầm nhìn của cháu khỏi những chấp trước sai lầm, để ngừng nhìn thấy những thứ không có thật.”
Con bé viết điều đó ra. Khi con bé viết xong, tôi nói thêm để cho nó viết tiếp.
“Để tách mình ra khỏi các sự kiện địa phương, quốc gia và thế giới, xem chúng như những điều trừu tượng, không còn mang tính cá nhân với cháu nữa như thể chúng xảy ra ở một thời điểm khác, một vùng đất khác hay trên một hành tinh khác, mặc dù chúng có thể đang diễn ra ngay bên ngoài cửa sổ nhà cháu.”
Con bé viết, dừng lại, viết tiếp, dừng lại và nhìn lên.
“Để giúp cháu thấy được ý niệm sai lầm của mình về bản chất cục bộ của mình, để kéo lên cái neo giữ cháu ở nơi này và thời gian này. Cái neo đó chỉ là một sự gắn bó về mặt cảm xúc khác, cũng giống như bất kỳ cái neo nào khác.”
Khi viết, con bé lắc đầu qua lại. Nó không hiểu những thứ này ngay bây giờ, nhưng con bé đang viết xuống để nó không cần phải hiểu. Con bé có thể xử lý nó sau này và yêu cầu theo dõi trong một buổi khác nếu nó muốn.
Con bé viết xong và nhìn xem tôi có gì để viết thêm không.
“Để kéo bản thân ra khỏi cái phần của nhân vật tin rằng tin tức ngày hôm nay quan trọng hơn tin tức ngày hôm qua. Đó là một niềm tin dễ dàng để nhìn thấu. Tin tức giống như một bức ảnh chụp nhanh của một dòng sông. Nó ngay lập tức trở nên lỗi thời. Cuối cùng, mọi thứ cháu nghĩ mình biết thực ra chỉ là thứ cháu tin. Đây là cách cháu có thể đào sâu qua các lớp niềm tin của mình; lột bỏ những tấm màn ảo tưởng. Và như chú đã nói, thực ra không có gì hơn là quan sát; nhìn thấy những gì đang có bằng cách học cách ngưng nhìn thấy những thứ vốn không có thực.”
“Cháu biết là cháu tồn tại. Đó là những gì chú nói, đúng không? Cháu không thể sai về điều đó, đúng không?”
“Cháu tồn tại, đó là tất cả những gì cháu biết. Cuối cùng, người diễn viên không có phẩm chất nào cả ngoại trừ sự tồn tại. Không có Thượng Đế hay Chúa Jesus hay Đức Phật nào có thể nói nhiều hơn thế.”
“Nhưng tất cả chẳng phải chỉ là trò chơi giả vờ thôi sao?”
“Đó là vấn đề. Tất cả những lớp này chứa đựng và định nghĩa cháu là phần giả vờ. Tất cả những gì cháu phải làm là ngừng tạo ra niềm tin. Chúng ta không làm điều đó bằng cách tạo ra những niềm tin mới mà bằng cách phá bỏ những niềm tin cũ, bằng cách nhìn nhận rõ ràng những sự chấp trước, niềm tin và những khía cạnh sai lầm của bản thân. Bất cứ khi nào chúng ta có thể thực sự làm điều đó, để nhìn thấy rõ ràng, chúng ta phá vỡ chấp trước. Đó là cách các sự chấp trước bị cắt đứt, bằng cách thắp sáng chúng, tập trung tâm trí vào chúng. Chúng không thể tồn tại được dưới điều đó.”
—
Maggie quay sang mẹ cô, người đang nằm thư giãn bên hồ bơi.
“Đây có phải là điều mẹ đang làm không?”
“Mẹ không chắc,” Lisa nói. “Mẹ nghĩ là có một sự khác biệt khá lớn giữa việc thực hiện nó như một bài tập và thực hiện nó một cách thực sự. Chỉ cần thực hiện một bước nhỏ thôi cũng khó đến mức dường như không thể nghĩ vượt qua được. Và mẹ không nói về những thứ như giới tính hay quốc tịch, mẹ chỉ muốn nói đến những lớp mỏng của hình ảnh bản thân, như một người phụ nữ đáng tin cậy và người vợ tốt. Và, mẹ phải thừa nhận, mẹ đang làm điều đó một cách có chọn lọc. Cố gắng, dù thế nào đi nữa.”
Maggie gợi ý: “Có lẽ mọi chuyện sẽ khác nếu mẹ học cách làm nhân chứng khi còn trẻ”.
“Nếu ai đó nói với mẹ như ông McKenna đang nói với con bây giờ, giải thích sự khác biệt giữa nhân vật và diễn viên, mẹ có thể đã không bao giờ cứng nhắc như vậy. Mẹ nghĩ mình sẽ phát triển rất khác và sẽ không ở trong giai đoạn điều chỉnh lớn này ở hiện tại.”
“Mẹ có nghĩ đây là việc cá nhân con nên làm không?”
Lisa thở dài. “Mẹ không thấy có gì sai khi trở nên nhận thức rõ hơn, con yêu ạ.”
—
“Vậy chú ở đâu trong vụ này?” Maggie hỏi tôi.
“Câu hỏi hay đấy. Cháu hiểu tất cả những tầng lớp mà chúng ta đã thảo luận, từ nhân vật ngồi đây nói chuyện với cháu cho đến tính nhị nguyên, thời gian và không gian chưa?”
“Rồi ạ.”
“Thức tỉnh có nghĩa là cháu không bị đánh lừa bởi bất kỳ điều gì trong số đó. Không có còn tầng lớp nào. Thức tỉnh khỏi giấc mơ.”
“Ngay cả vận mệnh cũng không?”
“Ngay cả vận mệnh cũng không.”
“Nhưng làm sao chú biết được vận mệnh của chú không phải là trở nên giác ngộ?”
“Một câu hỏi hay khác. Chú không biết. Chú không có kiến thức về chủ đề này. Chú đã thoát khỏi trạng thái mơ và bước vào trạng thái thức tỉnh, vậy thì ai biết được những yếu tố nào đã đóng vai trò? Và, thành thật mà nói, ai quan tâm chứ? Một chiếc lá lao xuống suối và dừng lại trên một tảng đá. Vậy thì sao? Nó không đưa ra lời giải thích. Nó có quan tâm đến việc nó đến đó bằng cách nào hay tiếp theo sẽ đi đâu sao?”
“Nhưng chú không thể đi từ trạng thái mơ sang trạng thái thức tỉnh và vẫn còn giữ bản ngã của mình à?”
“Một con lạc đà chui qua lỗ kim còn dễ hơn là bản ngã giả tạo bước vào trạng thái giác ngộ.”
“Nhưng cái còn lại là gì?”
“Sự bất khả thi về mặt logic của một bản ngã vô ngã; một thực thể vô ngã. Như cháu thấy, chú vẫn ở đây trong thế giới vật chất, chịu sự chi phối của các định luật vật lý, nhưng đó chỉ là cơ thể này và nhân vật này. Diễn viên không có đất diễn ở đây. Thậm chí còn chính xác hơn khi nói rằng diễn viên đã chết.”
“Chết?”
“Nếu một người đã chết nhưng cơ thể họ vẫn còn di chuyển, họ là thây ma. Nếu một người đã chết nhưng cơ thể và tính cách của họ vẫn còn di chuyển, họ đã giác ngộ. Chú biết điều đó có vẻ vô lý, nhưng điều đó không cho chú bất kỳ sự tự do nào trong cách chú thể hiện nó. Nó hoàn toàn có lý với chú, và với bất kỳ ai khác trong trạng thái thức tỉnh.”
Con bé lắc đầu khi ghi chép.
“Gì thế?” Tôi hỏi.
“Cháu không nghĩ cháu có thể nói những điều đó với lớp của cháu.”